Hormony w życiu i ciele kobiety

przejdź do kalkulatora dni płodnych


W rytmie hormonów

Wytwarzamy w sumie ponad 100 hormonów, ale ich stężenie jest bardzo małe. To jednak wystarczy, by mogły wpływać na wszystkie procesy zachodzące w komórkach. To one włączają mechanizmy, które zapewniają równowagę wewnętrzną organizmu.

Hormony sterują wzrostem i rozwojem płciowym, przemianą cukrów, tłuszczów i białek, mają wpływ na psychikę i stany emocjonalne. Wystarczy drobne zakłócenie w ich wydzielaniu, niewielki ich nadmiar lub niedobór, a organizm zaczyna poważnie chorować. Nasze życie jest "w rękach" hormonów! Ich głównym producentem są gruczoły dokrewne. Nazwano je tak, bo wydzielają hormony prosto do krwi i wykorzystują ją jako środek transportu. Gruczoły i wydzielane przez nie hormony tworzą układ wydzielania wewnętrznego — uznawany za najważniejszy w organizmie człowieka.

Premenstrual syndrome

W 1931 r. po raz pierwszy uznano, że przyczyną złego samopoczucia kobiet mogą być zmiany stężenia hormonów w trakcie cyklu miesięcznego i uznano to za chorobę. W 1953 r. pojawiła się jej oficjalna nazwa: Zespół Napięcia Przedmiesiączkowego (Premenstrual syndrome, PMS).

Syzyfowa praca, czyli w drodze do idealnej równowagi

Precyzji działania można temu układowi tylko pozazdrościć. O zapotrzebowaniu na hormony gruczoły dowiadują się trzema drogami: jedne od drugich, za pośrednictwem układu nerwowego lub rozpoznają je same. W razie potrzeby wydzielają hormony i wysyłają je tam, gdzie ich brak.

Najważniejsze dla kobiety

Właściwie żeńskich hormonów jest zaledwie kilka, ale to one są najważniejsze, bo określają istotę kobiecości. Dzięki nim kobieta może spełniać najważniejszą rolę, jaką wyznaczyła jej natura: zachodzić w ciążę i rodzić dzieci. Są to: estrogeny, progesteron, prolaktyna i oksytocyna. Dopóki w organizmie jest dość tych hormonów, kobieta jest zdrowa i czuje się młodo. Gdy zmniejsza się ich liczba, zaczyna się starzeć.

Estrogeny — kwintesencja kobiecości

To właśnie dzięki ich aktywności nastoletnia dziewczynka przekształca się w kobietę. Zmienia się jej sylwetka, rośnie biust, pojawiają się włosy łonowe i pod pachami oraz następuje pierwsza miesiączka. Od tej pory estrogeny wyznaczają rytm jej życia. Ich poziom wpływa na przebieg cyklu miesiączkowego. To one umożliwiają jajeczkowanie, przygotowują macicę do ciąży, są niezbędne do zapłodnienia i prawidłowego przebiegu ciąży.

Progesteron — przygotowanie gniazdka

W ciągu dwuch pierwszych tygodni cyklu jest go niewiele. Wkracza do akcji bezpośrednio po owulacji, a maksymalny poziom osiąga około 21. dnia cyklu. Jego zadaniem jest (razem z estrogenami) przygotować macicę do przyjęcia zapłodnionego jajeczka, dzięki niemu błona śluzowa macicy staje się coraz grubsza. Jest niezbędny do utrzymania ciąży. Gdy kobieta zachodzi w ciążę, uniemożliwia on dalsze jajeczkowanie.

Oksytocyna — zwiastun miłości

Jej najważniejszą funkcją jest zapewnienie sprawnego porodu. Wywołuje skurcze mięśni gładkich i rozwarcie się szyjki macicy, co przyspiesza wydostanie się dziecka na świat. To oksytocyna daje impuls do wypływania mleka z piersi. Właśnie w czasie porodu jej poziom jest najwyższy. Naukowcy przypuszczają, że może też ułatwiać pojawienie się macierzyńskich uczuć.

Optymistkom jest lżej

Dotąd nie jest jasne, dlaczego jedne kobiety borykają się z tą chorobą przez całe lata, drugie przechodzą ją tylko w młodości, zaś o innych PMS przypomina sobie dopiero, gdy wchodzą w wiek dojrzały. Badania wykazały, że optymistki lepiej znoszą tę chorobę, a jej objawy są łagodniejsze. Zdecydowanie gorzej mają pesymistki, które źle znoszą PMS i częściej są zmuszone zasięgać porady u lekarza.

Prolaktyna — ważna dla młodej mamy

Daje o sobie znać już w okresie dojrzewania, bo ma swoją rolę w rozwoju gruczołów sutkowych. Jej znaczenie rośnie, gdy kobieta zachodzi w ciążę. To ona sprawia, że nadal wytwarzany jest progesteron, który umożliwia podtrzymanie ciąży. Umożliwia tworzenie się pokarmu, jest wydzielana pod wpływem ssania. Niski poziom prolaktyny powoduje niedobór mleka i często uniemożliwia karmienie piersią. Jednak bardziej kłopotliwy dla zdrowia jest nadmiar tego hormonu. Kobiecie dokucza wtedy bolesność piersi i wyciek mleka z sutków, mimo że nie karmi. Zakłóceniu ulega też cykl miesięczny, może dojść do zaniku menstruacji.

Przyczyną niedoboru prolaktyny mogą być kłopoty z nerkami albo z tarczycą. Prolaktyna ma jeszcze jedną zaletę. Jej wysoki poziom utrzymuje się, dopóki kobieta karmi piersią. Powstrzymuje to wzrost pęcherzyków jajnika, a co za tym idzie — owulację. Dlatego prolaktynę uważa się za naturalny środek antykoncepcyjny.

Nie daj się!

Wszystkiemu winne są hormony. To właśnie burza hormonów powoduje pierwotne bóle menstruacyjne, które potrafią być tak silne, że normalne funkcjonowanie organizmu bywa niemożliwe.

Co gorsza, ból menstruacyjny negatywnie wpływa nie tylko na fizyczne, ale również na psychiczne samopoczucie. Najczęściej powoduje on rozdrażnienie, zniechęcenie i poczucie ograniczonej aktywności (około 70% przypadków). 14% dziewczyn zdarzyły się omdlenia w trakcie miesiączki. Dolegliwości są także wyraźnym problemem w szkole. Ból menstruacyjny powoduje, że dziewczyny nie tylko rezygnują z ćwiczeń na lekcji WF, ale również zwalniają się z innych lekcji. Często skarżą się na trudności z przygotowaniem się do zajęć w szkole (54%). 40% badanych dziewcząt przyznało, że konsekwencją ich złego samopoczucia była gorsza ocena. Ze względu na swoje dolegliwości dziewczyny rezygnują również z rozrywek i życia towarzyskiego. 59% badanych deklaruje, że zrezygnowało z wyjścia do kina czy na imprezę, 29% nie poszło na randkę.

Z psychologicznego punktu widzenia, ból jest wynikiem zarówno czynników biologicznych, jak i psychologicznych. Dla wielu kobiet i dziewcząt jest to krępujący temat, dlatego ukrywają go przed bliskimi. A cierpienie w kompletnym milczeniu, ukrywanie bólu tylko pogarsza sytuację, ponieważ nasila niepokój, a wraz z nim ból. Milcząc — izolujemy się od ewentualnych dobrych porad, milcząc — trudno nam wynegocjować optymalny czas dla siebie na te trudne dni. Naucz się asertywności w informowaniu swoich bliskich o bólach menstruacyjnych oraz o twoich sposobach radzenia sobie z bólem. Poinformowana rodzina z pewnością nie będzie krzywo patrzeć, jeśli oddasz się w tym czasie ćwiczeniom czy wyjdziesz na spacer zamiast towarzyszyć w mało absorbujących domowych czynnościach, czy rozmowach. A chłopak? Kiedy mu nie powiesz, to jak sobie wytłumaczy Twoje inne niż zazwyczaj zachowanie? Czy wiesz, że chłopak może zapamiętać Twoje chwilowe rozdrażnienie i pomyśleć, że zawsze jesteś w złym humorze? O wiele lepiej będzie gdy zrozumie, że naprawdę masz jakieś powody czuć się trochę inaczej niż zwykle. A może, gdy mu powiesz, że najchętniej pospacerowałabyś nad rzeką — pójdzie z Tobą na spacer? Badania wykazują, że większość chłopców okazuje szczerą troskę i zainteresowanie problemami swoich partnerek.

Wzór cierpiętnicy z reguły nie ogranicza się do 30 dni w roku i podstępnie wkrada się do naszych sfer życia oraz poza miesiączkowych zachowań i reakcji. Cierpiętnica organizuje sobie życie oraz ludzi wokół własnej niedyspozycji. Choroba czyni z niej osobę ważną, skupiająca uwagę otoczenia. Niedyspozycja może też zwolnić z obowiązku np. nudnej pracy, nieuchronnej klasówki czy spotkania z chłopakiem, którego tak do końca nie lubimy... Który mężczyzna chciałby mieć u swojego boku przez 30 dni w roku cierpiętnicę? Dziewczyny XXI wieku powinny być ucieleśnieniem zdrowia i energii. Bóle menstruacyjne nie przeszkadzają im w wypadzie na dyskotekę, w meczu siatkówki ani wycieczce za miasto!

podobne artykuły:

Czy wiesz czym jest ból menstruacyjny?

Poznaj przyczyny bólu menstruacyjnego. Dowiedz się jak zwalczać uciążliwy ból w trakcie menstruacji poprzez dietę i leki przeciwbólowe.

Poznaj lepiej swoje ciało i naucz się z nim współpracować.

Dowiedz się czym jest zespół napięcia przedmiesiączkowego i naucz się przeciwdziałać jego objawom.

Gender medicine, czyli medycyna płci

Kobietę od mężczyzny odróżnia coś więcej niż tylko pierwszo i drugorzędne cechy płciowe. Dlatego powstała nowa gałąź medycyny.